امروز جمعه ، ۹۶/۲/۸ - ۱۶:۴۵

بازار آينده، در تسخير زيست مقلدها

۶۵۲پايگاه خبري تحليلي پاکسان نيوز: در بازار پرتلاطم و رقابتي امروزي، داشتن يك ايده جديد به منظور ارائه يك مزيت به مشتري و نتيجتاً دارا بودن يك برتري رقابتي، يكي از محاسن اصلي براي ورود به بازار است.

يكي از ادعاهاي جديدي كه در سال‌هاي اخير بر روي برخي از محصولات آرايشي بهداشتي خارجي مشاهده مي‌شود، ادعايي به نام بيوميمتيك (استفاده از زيست مقلدها) است. بنا به يك تعريف ساده، بيوميمتيك به پروسه‌ها، تركيبات، ابزارها و يا سيستم‌هايي كه از طبيعت تقليد مي‌كنند اطلاق مي‌شود. در دانشنامه ويكي‌پديا بيوميمتيك تقليد از مدل‌ها، سيستم‌ها و اجزاء طبيعت در راستاي حل مشكلات پيچيده انسان تعريف شده است.

مثالي كه شايد به صورت روزانه با آن برخورد داشته باشيم، طراحي و توليد اصطلاحاٌ نوار چسبي است كه در بسياري از پوشاك، كيف و كفش مورد استفاده قرار مي‌گيرد. ساختار اين چسب كه به Velcor معروف است، تقليدي از زوائد قلاب مانند يك گياه بوده كه مي‌تواند به پرزهاي حلقوي متصل شده و در اثر نيروي كشش مجدد جدا شود. اين گياه از اين خصلت به منظور پخش دانه‌هاي خود از طريق چسبيدن به موهاي بدن حيواناتي كه از كنار آن مي‌گذرند، استفاده مي‌نمايد.

موارد زير مثال‌هايي است كه نشان مي‌دهد انسان از سال‌ها پيش در حال تقليد از طبيعت بوده است:

طراحی بدنه هواپیما بر اساس ساختار بدن پرندگان، چتر نجات بنا به ساختار قاصدك، ساخت زیردریایی از روی ساختار بدن دلفین ها و یا رادارها با توجه به سیستم راداری خفاش ها و ....

بيوميمتيك در محصولات آرايشي بهداشتي:

اين پديده در ابعاد مولكولي نيز كاربرد فراواني دارد. از جمله مهمترين آنها استفاده از پپتيدهايي است كه به تقليد از پپتيدهاي موجود در بدن انسان توليد شده و در محصولات آرايشي بهداشتي استفاده مي‌شوند. از طريق اين تركيبات، ادعاهاي ويژه‌ايي قابل درج بر روي كالا خواهد بود كه اغلب خواص شبه دارويي هستند و به اصطلاح براي محصولات Cosmeceuticals (آرايشي دارويي) استفاده مي‌شوند. علاوه بر پپتيدها تركيبات ديگري همانند برخي قندها كه سنتز پليمرهاي برون سلولي را فعال مي‌كنند، اسيدهاي آمينه‌ايي كه رطوبت پوست را ارتقاء مي‌دهند، يا مقلد فاكتور مرطوب‌كننده طبيعي پوست (NMF) و يا چربي‌هايي كه ديواره سلولي را ترميم مي‌نمايند نيز جزء تركيبات بيوميمتيك دسته‌بندي مي‌شوند.

در اثر افزايش سن و ورود به فاز پيري، پروسه‌هاي بيولوژيكي بدن انسان كند شده و نمي‌تواند همانند دوران جواني همه تركيبات لازم پوست را به ميزان كافي توليد نمايد. علاوه‌ بر اين عوامل محيطي نظير آفتاب، باد، استرس و... نيز اين امر را تشديد مي‌كنند. لذا با استفاده از اين تكنولوژي تركيباتي كه اغلب جزء دسته پپتيدها هستند، تا حدودي از طريق محصولات آرايشي- دارويي (Cosmeceuticals) جبران مي‌شوند. برخي از اين پپتيدها محرك‌هايي بوده كه سيستمي را در بدن تحريك مي‌نمايند تا آن را وادار كنند تركيب يا تركيبات ويژه‌ايي را كه پوست نيازمند آن است، توليد يا ترشح نمايد. عملكرد بسياري از اين تركيبات از طريق بررسي‌هاي آزمايشگاهي خصوصاً توسط توليدكنندگان اين محصولات صورت گرفته و شواهد اثبات موثر بودن آنها ارائه شده است. براي مثال هنگامي كه پروتئين كلاژن (عامل سفتي پوست) تخريب مي‌شود، پپتيدهايي را آزاد مي‌كند كه پوست آنها را به عنوان پيامي براي توليد كلاژن مي‌شناسد. بنابراين با توليد مصنوعي اين نوع پپتيدهاي خاص و انتقال آنها به موضع مورد نظر، پوست تصور مي‌كند كلاژن شكسته شده و شروع به توليد آن مي‌نمايد.

پپتيدها تركيباتي محلول در آب و نسبتاً حساس هستند. اين بدان معنا است كه در صورت مساعد نبودن شرايط، تجزيه شده و خواص خود را از دست مي‌دهند. لذا در طراحي محصولات حاوي اين تركيبات 3 نكته مهم را بايد در نظر گرفت: پايداري پپتيد مورد نظر در بيس فرمولاسيون، وجود يك عامل انتقال دهنده به منظور كمك به نفوذ پپتيد در پوست و نهايتاً رسيدن به سلول‌هاي مورد نظر بدون شكسته شدن پپتيد. اين امر از طريق يك طراحي هوشمندانه فرمولاسيون و بررسي تاثير آن بوسيله آزمونهاي كنترل شده آزمايشگاهي بر روي مصرف‌كنندگان قابل دستبابي است.

انواع پپتيدهاي مورد مصرف در محصولات آرايشي

بر اساس وب سايت تخصصي chemistscorner پپتيدهاي مصرفي در محصولات آرايشي به 4 دسته تقسيم مي‌شوند:

  • بازدارنده‌هاي انتقال عصبي (Neurotransmitter inhibitors)

بيشتر در محصولات ضدچروك استفاده شده و در شرايط عادي جزء تركيبات سمي محسوب مي‌شوند.

  • پپتيدهاي علامت دهنده (Signal peptides):

محرك سنتز پروتئين‌هاي سفت‌كننده پوست مانند كلاژن هستند.

  • پپتيدهاي حامل (Carrier peptides):

در نقل و انتقال عناصري نظير كلسيم و منيزيم شركت كرده كه طي مكانيسمي نهايتاً موجب بهتر شدن ظاهر پوست مي‌شوند.

  • بازدارنده‌هاي آنزيم (Enzyme inhibitor peptides):

جلوي فعاليت آنزيم‌هايي كه پروتئين‌هايي نظير كلاژن را تخريب مي‌كنند گرفته و پيري پوست را به تعويق مي‌اندازند.

 

انواع محصولات حاوي تركيبات بيوميمتيك:

اغلب محصولات حاوي اين تركيبات جزء دسته‌بندي ذيل مي‌باشند:

  • ضد پيري Anti-Aging
  • روشن‌كننده پوست Anti-Pigmentation
  • افزايش‌دهنده رشد مو Hair Growth
  • ضد التهاب Anti-Inflammation
  • ضدچروك Anti-Wrinkle
  • لاغركننده (از بين برنده چربيهاي زيرپوستي) Anti-Cellulite (Lipolysis)
  • و....

برخي از شركت‌هاي توليدكننده محصولات آرايشي بهداشتي از اين ادعا براي محصولات خود استفاده مي‌نمايند. براي مثال مي‌توان به محصولات شركت ETAT PUR اشاره كرد كه ادعا دارد مواد فعال دسته‌ايي از محصولات آن را تركيبات بيوميمتيك تشكيل داده‌اند (تا بيش از 98%).

شركت‌هاي صاحب نامي همچون Croda نيز اخيراً به توليد و ترويج تركيبات بيوميمتيك روي آورده‌اند. شركت Caregen هم كه نسبتاً توليدكننده جواني است، به طور تخصصي اين دسته از تركيبات را توليد، و ضمن ترويج و فروش آنها، بوسيله آزمون‌هاي تخصصي تاثير آنها را اثبات نموده است.

شايد نيازي به توضيح نباشد كه به دليل پرهزينه بودن توليد اين تركيبات، محصولات حاوي آنها در زمره محصولات نسبتاً گرانقيمت قرار مي‌گيرند.

 

تهيه کننده: دکتر فاطمي مدير تحقيقات و تضمين کيفيت شرکت گلتاش